Onze ik-ben opvattingen of identiteiten


In de yoga observeren we naast onze gewoontepatronen onze identiteiten zoals ik ben vrouw, yogi, yogadocent etc. Dit zijn ik-ben opvattingen en komen voort uit ons ik, ons ego. Ze beginnen altijd met ik-ben ….. Ze vertellen ons iets over een beeld van onszelf over wie wij zijn in deze wereld en hoe we ons ermee verhouden op het yoga pad.

In het dagelijks leven kun je deze ik-ben opvattingen observeren en onderzoeken. Vragen die onderzocht kunnen worden zijn: Hoe kijken we naar onszelf? Wie zouden we willen zijn? Wat zouden we willen zijn? Waar willen we ons mee identificeren? Met welke groep? Hoe zien we onszelf? Als je in de spiegel kijkt wie kijkt er? Wat zie je?

Onze ik-ben opvattingen kunnen nuttig of niet nuttig zijn. Nuttige ik-ben opvattingen / identiteiten geven ons een plaats in de wereld en bieden perspectief en een kader en genereren een positieve kijk op ons zelf. Niet nuttige identiteiten geven een vertekend beeld van de werkelijkheid, halen ons naar beneden en ondermijnen onze energie.

De niet nuttige ik-ben opvattingen

De niet nuttige ik-ben opvattingen zijn vaak gekoppeld aan “negatieve” automatische gedachten.  Dat zijn overtuigingen over jezelf die je het sterkst ervaart in perioden of situaties waarin je erg kwetsbaar bent. Bij de gedachte ‘maak geen fouten’ past de ik-ben opvatting ‘Ik ben een mislukkeling’. De logica achter de ik-ben opvattingen is dat je, omdat je bijvoorbeeld bang bent een mislukkeling te zijn, steeds je best doet zodat je geen fouten maakt. Deze ik-ben opvatting gaat dus gepaard met een gedachte dat je je best moet doen. Hierdoor creëer je een bepaald gedrag dat de bouwsteen is voor gewoontepatronen. Zoals altijd je best doen.

Veelvoorkomende niet nuttige ik-ben opvattingen:

  • Ik ben niet de moeite waard
  • Ik ben waardeloos
  • Ik ben slecht
  • ik ben mijn gewoontepatronen
  • ik ben mijn moeder
  • ik ben een twijfelaar
  • Ik ben schuldig
  • Ik ben saai, dom of oninteressant
  • Ik ben kwetsbaar
  • ik ben uniek
  • ik ben creatief
  • ik ben dik
  • Ik ben machteloos
  • ik ben een ruziezoeker
  • ik ben mager
  • Ik ben zwak
  • Ik ben een mislukkeling
  • ik ben authentiek
  • Ik ben verantwoordelijk

Je kunt de ik-ben opvattingen op het spoor komen door achter de gedachte vragen te stellen zoals:

  • Want anders…..?
  • Stel dat …. klopt, waar leidt dat toe?
  • Hoe noem je iemand die niet handelt volgens gedachte en of leefregel X?

Veelvoorkomende nuttige ik-ben opvattingen:

  • ik ben een vrouw
  • ik ben bewustzijn
  • ik ben wakker
  • ik ben piloot
  • ik ben yogi
  • ik ben yoga docent
  • ik ben therapeut
  • ik ben vrij
  • ik ben man
  • ik ben swami
  • ik ben het pure licht
  • ik ben atman
  • ik ben datgene dat achter de gewoontepatronen en samskara’s ligt

Met ik-ben opvattingen wordt je niet geboren. Probeer te achterhalen hoe je identiteit ontstaan is. Welke (ouderlijke) boodschappen zitten achter de identiteiten? Wat waren de belangrijkste waarden en normen in het ouderlijk milieu? Van wie of in welke situaties heb je geleerd: ‘Je MOET…want anders….”? Bijvoorbeeld gepest worden op school kan leiden tot ‘ik ben zwak, kwetsbaar, machteloos, niet de moeite waard’ en de leefregel: wees steeds op je hoede en uit je niet want je wordt gepakt als je niet oppast. Welke onaangename herinneringen, uit je vroege jeugd of later, horen bij je patroon? Stel jezelf ook de vraag of je m.b.t. je gewoontepatroon in erfelijk opzicht lijkt op bepaalde familieleden. Bij wie herken je jouw identiteit?

Wanneer nuttige ik-ben opvattingen ook niet nuttig blijken:

Als het gaat om het Yoga pad en de zoektocht naar dieper geluk zijn ook de nuttige ik-ben opvattingen soms minder handig. Omdat de ik-ben opvattingen gekoppeld zijn aan ons ego, wil het ego dit niet los laten. Het ego is dan de functie van de mind die je juist afhoudt van de hoogste vorm van zelfverwezenlijking, tenminste als dat het doel is van jouw yoga pad. Volgens het laatste hoofdstuk van de yoga sutra’s van Patanjali is het hoogste doel kaivalya. (Zie hieronder de yoga sutra’s en de stadia naar de hoogste vorm van zelfverwezenlijking, de bevrijding kaivalya)

De ik-ben opvatting van bijv yoga docent kan juist flink in de weg zitten omdat je van daar uit manifesteert en je ermee identificeert, denkt deze ik-ben opvatting de wijsheid omtrent yoga al in pacht te hebben. Een eerste stap op weg naar zelfverwezenlijking is deze ik-ben opvatting te leren onderzoeken en kennen om het los te laten en vervolgens het ego over te geven aan de hoogste werkelijkheid. Dit is de belangrijke stap: om het te kunnen overgeven.
Daarna kun je middels het licht van onderscheidingsvermogen deze hoogste werkelijkheid bereiken. Als yogi op het pad is het fijn om hier een persoonlijk eigen woord voor te kiezen waar jij affiniteit mee hebt. Bijv liefde is een veelgehoord woord of vrede. Zodat dit je een richting en een einddoel geeft.

Zodra ook de nuttige ik-ben opvattingen zich aan deze hoogste waarheid kunnen en durven over te geven zul je ontwaken naar de hoogste werkelijkheid.

De 34 sutras van hoofdstuk 4 zijn onderverdeeld in 12 onderdelen: 

Deze sutra’s komen van de web-site van Swami Jnaneshvara Bharati  

Ik hoop dat dit jou helpt en dient op weg naar zelfonderzoek, op het yogapad en naar zelfverwezenlijking.

Namaste Jolanda